Het is zover

Vandaag postte ik onderstaand bericht op LinkedIn:

Hoe kun je gelukkig zijn als je vol zit met oordelen? Het grootste deel van mijn leven heb ik mijn geluk gehaald uit de gedachte dat ik het juiste deed, zonder te beseffen dat ik daarmee een oordeel had over mensen die het anders deden.

Toen ik niet langer meer om de les heen kon die het leven mij wilde leren, haalde ik er geen hulp uit als mensen mij vertelden dat het niet aan mij lag en dat mijn man een narcist was (overigens kwam dit niet vanuit de hulpverlening). Wel was het een opluchting om te ontdekken dat ik niet verantwoordelijk was voor zijn gevoel, en dat ik me nergens toe hoefde te laten dwingen. In het eerste ligt een oordeel, in het tweede ligt bevrijding.

Deze bevrijding heeft zich verder ontwikkeld naarmate ik meer van mijn oordelen onderkende, waarbij een heel belangrijke was dat een diagnose óók een oordeel is (wijze les van Marshall Rosenberg).

Bovenstaand proces staat beschreven in mijn boek "Ik dacht dat ik gelukkig was", dat vandaag uitkomt. Te bestellen in papieren vorm of als e-book via je favoriete boekenwinkel of -site, of via Uitgeverij Lente, klik hier. Hier is ook een mediakit te downloaden.

Er is geen officiële grootse boeklancering om verschillende redenen. Dit boek doet in stilte en rust zijn intrede in de wereld. Ik ben zo benieuwd wat het gaat brengen!

PS ik vond een review in de boekaankondiging die mij nog niet bekend was, maar waar ik ontzettend blij mee ben: Ongeveer 10 tot 15 procent van alle scheidingen is een vechtscheiding. Deze scheidingen kenmerken zich door hevige ruzies en geen enkel contact tussen de ouders. Met soms uithuisplaatsingen van de kinderen tot gevolg. De inzet van hulpverlening is geen garantie voor de oplossing van de problemen. Ik dacht dat ik gelukkig was is een doorleefd pleidooi voor onvoorwaardelijk ouderschap gebaseerd op geweldloze communicatie.

 

Ongelooflijk

 Het is bijna ongelooflijk hoe vaak mooie nieuwe gedachten ineens langs komen fladderen. Ik merk dat het beeld dat ik van de mens in het algemeen heb, op de manier zoals ik dat eerder heb beschreven, steeds verder wordt bevestigd. Wat is het mooi om te beseffen dat er in elk mens een brokje puur goud zit, vooral als dat op het eerste gezicht juist niet zo lijkt te zijn.

Soms kom ik met een schokje op een nieuwe gedachte waar ik eerst een beetje van schrik. Inmiddels weet ik dat de mooiste inzichten juist komen als ik er toch over door durf te denken. Zo dacht ik vandaag een poosje na over mensen van wie wordt gezegd dat zij ruzie zoeken. Die steeds weer ergens op terugkomen en hun mening proberen op te dringen. Vandaag bedacht ik ineens dat de onderliggende behoefte bij hen óók verbinding kan zijn. Ze willen heel graag één van mening zijn met de mensen om hen heen, en gebruiken daarvoor de enige methode die ze kennen ("jij moet vinden wat ik vind want zo is het"). Tragisch genoeg bereiken ze hiermee het tegenovergestelde.

Ik vind het mooi om dit soort dingen te overdenken. Want het geeft mij meer begrip en liefde. En hopelijk de juiste woorden als het moment daar is dat ik zelf met zulke mensen te maken krijg!

Down the road

Ik kijk niet veel televisie, maar zo af en toe kijk ik op NPO Start of er iets leuks te zien is als ik daar zin in heb. Afgelopen weken ontdekte ik dat er een serie was over jongvolwassenen met het syndroom van Down, het is een Vlaamse serie waarin een groepje jonge mensen met een extra chromosoom op reis gaat naar Lapland. Toen ik het keek, waren er vier afleveringen, en ik begon bij de vierde en zo terug.

Nou mensen, ik denk dat het woord ontzag het meest in de buurt komt bij wat ik voelde. Dacht ik in het begin nog: ach wat schattig, helemaal vanwege het Vlaams, langzamerhand groeide er iets heel anders. Wat een wijsheid kwam er tevoorschijn! Ik denk dat veel volwassenen nog heel wat kunnen leren van de manier waarop deze jongeren in het leven staan: dicht bij zichzelf blijven (durven zeggen: ik ben bang), een groot hart hebben voor de ander, helemaal blij kunnen zijn als iemand anders wint, niet afreageren op anderen als je boos wordt maar gewoon even weglopen om tot jezelf te komen (en daar nog hulp bij krijgen ook), kortom een aanrader om te kijken.

Ik merkte aan mezelf dat ik na vier afleveringen het etiketje Down-syndroom had geschrapt en met puur respect zat te kijken. Ook al spraken ze nog steeds Vlaams en zagen ze er nog steeds hetzelfde uit. Wat een gave aan de mensheid! En ook respect voor de twee begeleiders.

Het aanboren van de volgende laag

Het uiterlijke tumult rondom mijn gezin mag dan verleden tijd zijn, het wordt mij steeds duidelijker dat er nog een enorme weg te gaan is. Nu mijn thuissituatie steeds meer op een zo normaal mogelijke gezinssituatie begint te lijken, met een volle flat, een eettafel vol broers en hun moeder, en de normale dagelijkse dingen, lijkt het voor mij alsof langzaamaan ruimte komt om gevoelens eindelijk toe te laten. Aan mij de nobele taak om te snappen wat er gebeurt, en wat er nodig is. En in mijn persoonlijke ontwikkeling wordt zo ook een nieuwe laag aangeboord. 

Er wordt wel eens gezegd dat een moeder pas gelukkig is als haar kinderen dat zijn. Dat is heel begrijpelijk, maar ook heel destructief. Als ik dat zou geloven, dan zou ik mijn geluk laten afhangen van dat van mijn kinderen. Dan zou mijn leven nog lange tijd moeilijk en lastig blijven....

Dit was een mooie om over na te denken tijdens de ritten naar de school waar mijn jongste zoon op zit. De ritten naar school duren 20 minuten, en hebben een zeer verschillend karakter. Soms hebben we een gezellig gesprek, soms een iets lastiger gesprek, en soms is het een rit in complete stilte. Dan is er iets wat mijn zoon moeilijk vindt. Vanmorgen ging hij achterin zitten, en dus niet naast mij. Hij zei geen woord. En ik onderzocht wat er bij mij gebeurde. Eerst was ik verdrietig, omdat ik hem zo gun dat hij vrolijk naar school gaat.* Ik wist ook waarom hij zich zo terugtrok, dat was omdat ik een grens had gelegd waar hij overheen wilde. Hij had er grote moeite mee om mij in mijn grenzen te respecteren. 

Als ik er zo over na ga denken, en zie wat er eigenlijk aan de hand is, dan klaart de lucht bij mij van binnen al op. En toen klopte ik aan bij mijn hemelse Vader, met wie ik zulke enorm fijne gesprekken heb. Ik vertelde hem in gedachten wat er aan de hand was, en Hij wees mij erop dat ik verdrietig was omdat ik van mijn zoon te veel verwachtte. Ik voelde me afgewezen (dat is vaak een trigger die oude pijn naar boven haalt). Hij verzekerde me ervan dat Hij mij niet afwijst, en alleen maar blij is dat Hij dit met mij kan delen, zodat ik de volgende keer dat er zoiets gebeurt, beter toegerust ben voor de situatie. Er kwam ineens zoveel innerlijke ruimte en ik werd helemaal rustig en kalm. 

Mijn zoon zei nog steeds niks achterin, maar dat hoefde ook niet. Bij het uitstappen bij school kwam er weer voorzichtig iets uit hem, en was het ontspannen. 

En zo gaan we verder, langzaam maar zeker, elke keer een volgend laagje. We komen er wel!

*dat was de reden van mijn verdriet dus niet, maar mijn verdriet kwam omdat ik me afgewezen voel

Waarom de hulpverlening niet hielp

 Nu ik opnieuw alles beleef wat er twee jaar geleden gebeurde, maar vanuit een nieuw perspectief, snap ik ineens waarom al die intensieve hulpverlening niet werkte. Eigenlijk is het - alweer - zo ongelooflijk simpel. 

Het is niet misselijk waar wij mee te maken hebben gekregen: maatschappelijk werk vanuit de gemeente, relatietherapie, gezinstherapie (MDFT), gezinsvoogden, behandelaren bij De Waag. En allemaal wilden ze even graag dat het tussen ons in orde zou komen. Allemaal zagen ze dingen die beter konden, en allemaal gebruikten ze hun professionaliteit om ons die dingen te proberen bij te brengen. Het resultaat was voornamelijk dat we allebei nóg vaster in onze eigen hoek kwamen te zitten. 

Van de week begreep ik ineens waarom. De laatste tijd is het mij steeds duidelijker geworden hoe simpel het hele leven eigenlijk is. Dat problemen tussen mensen altijd bestaan op het vlak van welles-nietes. En dat de oplossing áltijd is het achterhalen van de onderliggende behoeften en gevoelens. En dat is nou net wat al die hulpverleners NIET hebben gedaan. 

Een van die hulpverleners vertelde een keer dat zij "meerzijdig partijdig" moeten zijn. Zo zit hun werk in elkaar. Ze zijn niet vóór de één en tegen de ander, of andersom, maar ze zijn voor allebei. Klinkt mooi... en uiteindelijk is dat ook de bedoeling, maar de invulling ervan, daar is mijn inzicht over gegroeid.

Als een hulpverlener ziet dat ouders elkaar diskwalificeren, dan probeert zo iemand de ouders ervan te overtuigen hoe schadelijk dat is. Vergelijk het met een stel kinderen die ruzie hebben, en dat dan tegen hen gezegd wordt: "jullie mogen geen ruzie maken. Jullie moeten elkaar de ruimte geven. Wat de ander wil, is niet verkeerd. Kom er samen maar uit". Het helpt gewoon voor geen meter. Het enige wat je ermee bereikt, is dat je het vertrouwen van die kinderen verliest en dat in het "beste" geval de één triomfantelijk zijn zin krijgt en de ander verongelijkt in een hoekje kruipt. 

Ik heb veel respect voor degenen die ons hebben proberen te helpen. Van een aantal heb ik ook zeker heel waardevolle adviezen gekregen. Maar het beste wat zij wisten: benoemen wat gezond gedrag is, en ons daar voortdurend op wijzen, bracht niet wat wij het meest van al nodig hadden: erkenning voor onze onderliggende gevoelens en behoeften. Integendeel: al die adviezen versterkten alleen maar het welles-nietes, dat inmiddels groteske proporties had aangenomen. 

Een van de dingen die ik het liefst wil doen op dit moment, is het leveren van een bijdrage aan de denkwijze binnen de hulpverlening. Ik denk dat ik met dit onderwerp echt iets heel belangrijks te pakken heb en ik ben echt benieuwd naar de mogelijkheden die op mijn pad zullen komen om hiermee iets te gaan doen!

Wat is je ware aard?

 Ik fiets graag in mijn eentje een eind. Op de fiets kan ik mijn gedachten makkelijker ordenen en dingen in mezelf uitvechten. Trouwens ook als ik een lange wandeling maak, het liefst door de natuur. Deze keer maakte ik een fietstochtje naar de winkel waar ik mijn elektrische fiets had gekocht, omdat op een of andere manier de accu niet werkt. 

Mijn gedachten gingen zo van het een naar het ander, tot ze bleven hangen bij de term "je ware aard laten zien". Wat is eigenlijk je ware aard? Ik hoor veel verhalen van mensen die dachten met de beste partner ter wereld getrouwd te zijn, die ook echt heel erg zijn of haar best deed om de ander gelukkig te maken, totdat diegene "zijn/haar ware aard liet zien". In dat geval wordt bedoeld dat de ware aard van de ander manipulatief, leugenachtig en gewelddadig was. Klopt dit wel?

Wat is eigenlijk onze ware aard? Toen ik een jaar of twintig was, en ik half Nieuwegein doorliep op weg naar mijn uitzendbaantje, dacht ik hier ook al over na. Ik dacht na over de mens in het algemeen, en ik zag dat de mensen het goed bedoelen. Dat mensen iets over hebben voor de ander, graag goed willen doen. Ik probeerde hierover later een gesprek met mijn moeder te voeren, maar mijn moeder was helemaal in shock na mijn beginzin waarin ik zei dat ik dacht dat de mens van nature goed was, en het goede gesprek dat ik graag had gewild kwam niet (het heeft tientallen jaren geduurd voordat ik mij weer tegenover mijn moeder zo durfde openen). 

Ik neem het mijn moeder niet kwalijk, ik kan haar begrijpen en zelf heb ik dergelijke reacties ook wel aan mijn kinderen gegeven, maar dan over andere onderwerpen. Ik denk dat als wij echt in gesprek waren gegaan, dat we elkaar wel gevonden hadden, want het hangt er maar net vanaf hoe je het bedoelt, en welke termen je waarvoor gebruikt.

Toch vind ik het nog steeds een interessante vraag, wat onze ware aard is. Ik geloof nog steeds dat waar ik als twintigjarige over nadacht, dat de mens in de kern goed is. Goddelijk goed zelfs. Geschapen naar het beeld van God, liefdevol in de schoot van de moeder geweven. Over die goddelijke kern zit een dikke laag ... ja van wat eigenlijk? Ego? Geërfde of zelf ontwikkelde overlevingsstrategieën die anderen afstoten? Dat wat wij (erf)zonde noemen? Dat alles bij elkaar - of misschien wordt met dat alles wel hetzelfde bedoeld? Deze dikke laag maakt het soms bijna onmogelijk om te zien dat er toch echt een kern diep van binnen is waar een verlangen zit naar liefde en verbinding.

Voor mij is iemands ware aard altijd dat wat liefdevol en goed is (wat trouwens niet betekent dat het weeïg en zoetsappig moet zijn). En ik zie het ook. Als anderen klagen over iemand die stug is en niet in staat tot verbinding, dan denk ik aan die ene keer lang geleden dat ik zag dat hij zijn verdrietige zus liefdevol troostte, als eerste en enige binnen de familie. Dat is voor mij het moment dat hij in staat was om zijn "ware aard" te tonen. Nu ik ook in staat ben om op deze manier aan mijn (ex-)man te denken, komen er steeds meer situaties in gedachten waarin ik zijn "ware aard" heb gezien, herinneringen die ik koester, omdat ze er óók waren. 

Het helpt om zo te kunnen kijken. En om te leren begrijpen waar gewelddadigheid echt vandaan komt (lees daarvoor alles wat je te pakken kunt krijgen over geweldloze communicatie).

Acceptance - aanvaarding

Soms kom ik juweeltjes tekst tegen die ik graag verder wil verspreiden. De tekst hieronder kwam ik een tijd geleden tegen in de Facebookgroep geweldloze communicatie. Ik ben het er niet helemaal mee eens op alle punten, maar de basis onder dit stukje tekst is algehele acceptatie en aanvaarding, en dat is voor mij toch wel een belangrijke sleutel geworden.

What is poison?

Anything beyond what we need is poison. It can be power, laziness, food, ego, embition, vanity, fear, anger, or whatever. Anything above human requirements has capacity to poison the soul.

What is fear?

Non-acceptance of uncertainty. If we accept uncertainty, it becomes adventure.

What is envy?

Non-acceptance of the good in the other. If we accept good, it becomes inspiration.

What is anger?

Non-acceptance of what is beyond our control. If we accept, it becomes tolerance.

What is hate?

Non-acceptance of people as they are. If we accept unconditionally, it becomes love.

Rumi the Turkish poet

Eigenlijk gaat het er gewoon om dat je alles accepteert wat buiten jouw grenzen ligt. De keuzes van anderen. Wat voor weer het is. Dat een ander iets heeft wat je zelf niet hebt. Als je het eenmaal doorhebt, is het zo simpel. 

De Facebookgroep over geweldloze communicatie heeft uiteraard alleen maar leden die zich willen verdiepen in geweldloze communicatie, en die elkaar daarbij willen helpen. Aan de berichten kun je zien dat het niet altijd makkelijk is om lastige situaties zodanig af te breken dat je ziet dat het eigenlijk toch heel simpel is. Bovenstaand stukje werd gebruikt als hulp voor iemand die sterke gevoelens van jaloezie had en zichzelf wilde begrijpen. 

Zelf denk ik dat Rosenberg gelijk heeft als hij zegt dat boosheid en jaloezie geen 'valide' gevoelens zijn, maar meer signalen van andere gevoelens, die daaronder liggen: verdriet bijvoorbeeld. Dat heeft mij enorm geholpen, maar dat is wellicht stof voor een ander blogje.

Niet voor de één en tegen de ander

 Wat ik van Marshall Rosenberg heb geleerd over geweldloze communicatie, gaat ontzettend diep. Hoeveel tijd ik er ook aan heb besteed om erover te lezen, dit soort inzichten hebben veel tijd nodig om te zakken. Misschien is het wel zo dat dit een ontwikkeling is die eindeloos door kan gaan.

De afgelopen week heb ik nagedacht over onenigheid tussen mensen. Naar mijn inzicht is het totaal onnodig om partij te kiezen vóór iemand of juist tegen iemand. Ik ben er net als Rosenberg van overtuigd dat mensen vanuit hun kern precies hetzelfde willen. Hoe zou ik daar dan tegen kunnen of moeten zijn?

Nu ik gescheiden ben, zeggen mensen wel eens tegen mij dat ze achter mij staan. Dat voelt niet fijn. Ik wil niet dat dit betekent dat ze daarom dus niet achter mijn ex-man staan. Gelukkig bedoelen ze dat meestal ook niet. 

Voor of tegen iemand zijn heeft denk ik alles te maken met oordelen hebben: je beoordeelt iemand op de schaal van goed naar slecht. En laat dat nu net iets zijn wat ik niet meer doe en wil doen. 

Ik weet niet of jullie me hierin een beetje kunnen volgen, maar voor mij was het mooi om hierover na te denken. Helemaal in een week waarin in een rechtszaal meningen rechtstreeks tegenover elkaar kwamen te staan. En waarin een rechter probeerde om datgene naar boven te halen wat écht belangrijk is: verbinding tussen mensen.

Eigenlijk is het zo simpel, als je snapt dat je niet vóór of tegen iemand hoeft te zijn. 

Discriminatie

 Alle berichten over racisme van de laatste tijd hebben me doen nadenken over hoe je hier het beste mee om zou kunnen gaan als je de principes van de geweldloze communicatie begrijpt. 

Het stond me eerst tegen dat je niet mocht zeggen "all lives matter", als reactie. Totdat ik me ging realiseren hoe belangrijk het is dat mensen zich mogen uiten, mogen laten merken hoeveel pijn er zit. 

In mijn eigen leven is er weinig sprake geweest van deze vorm van racisme. Maar er is in mijn omgeving wel degelijk heel veel sprake van discriminatie. Want wat is discriminatie anders dan oordelen over anderen? Jezelf op een hoger niveau plaatsen? Iemand anders dom vinden? Op iemand neerkijken omdat hij te dik is, of aan een ziekte lijdt? Of domweg omdat je vindt dat hij geen gelijk heeft en jij wel? Misschien vind je hem een dader en jezelf een slachtoffer.

Het duizelt me bijna als ik besef hoe enorm dit probleem is. Maar inzicht brengt ook helderheid. Eigenlijk is het gewoon zó simpel. Gelukkig maar! Als je niet snapt wat ik bedoel, lees dan mijn posts over geweldloze communicatie nog eens. Of luister een paar workshops van Marshall Rosenberg. En nog een keer. Totdat het landt in je denken, en je merkt dat je van alle mensen bent gaan houden. Zonder diagnoses en zonder stempels.

Ik weet het, het is geen populaire boodschap. Je slachtoffer voelen kan zo vertrouwd zijn dat je het niet kwijt wilt raken. De schuld geven aan een ander ligt heel erg voor de hand. Onlangs lag ik 's nachts een beetje te mijmeren totdat ineens met een schok tot me doordrong dat de zondeval er eigenlijk in bestond, dat de mens de schuld buiten zichzelf legde: "zij heeft het mij gegeven", "de slang heeft het mij gegeven". Zou het niet geweldig zijn als we allemaal leren om de verantwoordelijkheid voor ons eigen leven te nemen?

Gevonden op Instagram

 Jullie weten allang hoe groot de plek is die geweldloze communicatie in mijn denken inneemt. Hoe technisch het ook klinkt, als een trucje om te voorkomen dat mensen boos worden, hoe langer ik ermee bezig ben, hoe meer ik ervan overtuigd raak dat het denken dat de grondslag is van de geweldloze communicatie een oplossing, zo niet dé oplossing, is voor zo'n beetje alles wat er op onze weg komt.

Op Instagram volg ik de berichten met de hashtag #nonviolentcommunication. Daar kom ik soms bijdragen tegen waarvan ik me afvraag of degene die dit heeft gepost wel begrijpt wat geweldloze communicatie inhoudt. Maar ik kom ook regelmatig juweeltjes tegen. Een daarvan staat hieronder. Waard om te delen. Ik vond hem hier. 

We are all convinced that we desire the truth above all. Nothing strange about this. It is natural to man, an intelligent being, to desire the truth. (I still dare to speak of man as ‘an intelligent being’!) But actually, what we desire is not ‘the truth’ so much as ‘to be in the right.’ To seek the pure truth for its own sake may be natural to us, but we are not able to act always in this respect according to our nature. What we seek is not the pure truth, but the partial truth that justifies our prejudices, our limitations, our selfishness. This is not ‘the truth.’ It is only an argument strong enough to prove us ‘right.’ And usually our desire to be right is correlative to our conviction that somebody else (perhaps everybody else) is wrong.” —Thomas Merton

Is dit niet pijnlijk waar? En is het niet geweldig om je hiervan bewust te worden? Klopt het dat 'de waarheid' je vrijmaakt, en waar zit die waarheid dan in? 
Doe er je voordeel mee!

Misverstand

 Dat misverstanden gemakkelijk ontstaan, hoef ik niet uit te leggen. Maar hoe gemakkelijk, besefte ik onlangs pas goed toen ik dit op Instagram tegenkwam (de link verwijst naar het Engelse origineel):

Tussen

wat ik denk

wat ik wil zeggen

wat ik eigenlijk zeg

wat ik denk gezegd te hebben

wat jij wilt horen

wat jij hoort

wat jij denkt te begrijpen

wat je wilt begrijpen

wat je eigenlijk begrijpt

liggen 8 mogelijkheden voor misverstanden

En dat geldt voor elke gedachte, elk gesproken woord, óók voor lichaamstaal. Is het niet duizelingwekkend om te bedenken? Het is nog een wonder dat er überhaupt begrip bestaat tussen mensen...

De laatste dagen heb ik hier veel over nagedacht. En ik kom er alweer op uit hoe belangrijk het is om in verbinding te zijn met je kern, en met de kern van de ander. Bij echte onderlinge verbinding is geen plek voor interpretaties die een eigen leven gaan leiden.

Wat is het leven mooi he!

Son-Rise - om stil van te worden

 Korte blogjes doen geen recht aan de diepgang van het boek Son-Rise. Het boek is er echt eentje om zelf te lezen, niet te vlug maar met genoeg tijd om alles te laten inzinken. Het is het verhaal van wat Marshall Rosenberg met zijn geweldloze communicatie leert - in de praktijk van mensen in de moeilijkst denkbare omstandigheden met hun kind met autisme of een andere diagnose. Het is een boek waarin wonderen worden uitgelegd, waarom ze gebeuren, waarom een kind dat totaal onbereikbaar is, of ontzettend gewelddadig, na verloop van tijd een volkomen normaal - of eigenlijk zelfs boven normaal - functionerend mens is. En over Marshall Rosenberg gesproken - heb ik geschreven dat hij als psychotherapeut is begonnen maar er later achter kwam hoe schadelijk het is om mensen diagnoses te geven, en dat hij alles wat hij geleerd heeft overboord heeft gegooid en de mens achter het gedrag is gaan zien? En dat hij beschrijft hoe hij een patiënte die diep depressief was in anderhalve dag helemaal gezond zag worden? Iets dergelijks zien we ook in dit boek, waar achteraan interviews zijn opgenomen met ouders van andere kinderen, die hun eigen unieke wonderbaarlijke verhaal hebben.

Waarom is deze methode dan toch niet overal allang bekend en wordt het niet op grote schaal toegepast? Daar kom je achter als je het boek leest, en dit heeft meerdere oorzaken. Je hebt het grote leger experts waarvan de meesten hun werk echt wel met passie doen, maar die toch niet openstaan voor de mogelijkheid dat ze het misschien niet bij het rechte eind hebben. De macht van deze manier van denken: 'het kind is autistisch DUS het zal nooit ....' lijkt oneindig groot.

Aan de andere kant lees ik van de ouders in dit boek hun enorme toewijding en tijdsinvestering in hun kind, en in de vrijwilligers die samen met hen met dat kind werken. Sommigen zegden hun baan op om hun kind te kunnen begeleiden. De kinderen werden van school gehaald. Als je ziet welke resultaten daaruit kwamen, begrijp je dat het de moeite waard is geweest. Maar ik begrijp óók dat vele ouders dit niet zouden zien zitten, en zich neerleggen bij de situatie zoals die nu eenmaal is.

Raun groeide dus op in de omgeving van zijn eigen gezin, met aansluitende extra vrijwilligers, zonder kennis te maken met de harde buitenwereld totdat hij naar een echte school ging. Hoe mooi dit is, wordt duidelijk uit het volgende stuk, dat ik vertaal uit het boek, waar Raun vijf jaar oud is:

Raun maakte kennis met zijn klasgenoten. Hij deed vrolijk met ze mee. In feite gaf hij zelfs de indruk meer extravert en betrokken te zijn dan de meeste van zijn klasgenoten. Aan het einde van de dag, toen we weg zouden gaan, kwam er een jongen naar Raun toerennen die hem vroeg om de Magic Marker die Raun in zijn hand had. Voordat Raun kon antwoorden, stompte het andere kind hem in zijn gezicht, griste de marker weg en rende ermee weg. Raun keek verbijsterd. Hij was nog nooit eerder geslagen. Hij huilde niet. Hij wreef alleen over zijn wang en staarde naar het jongetje, dat nu door zijn moeder werd bestraft. Uiteindelijk sloeg de moeder haar kind omdat hij Raun had geslagen. Misschien zag zij het verband niet tussen haar eigen geweld en dat van haar zoon.

Samahria en ik knielden neer om naar Raun te kijken. We wisten hoe belangrijk onze reactie naar hem zou zijn. Als wij deze gebeurtenis zouden beschouwen als beangstigend of erg, zouden we hem daarmee een visie aanreiken die angst of verdriet zou inhouden. In plaats daarvan vroegen we hem hoe hij zich voelde. 'Lieverd, gaat het met je?' vroeg Samahria. Raun knikte. 'Wil je dat ik je help om je wang te wrijven?' vroeg ik. We zagen de afdruk van de knokkels van de jongen op zijn rood geworden huid. Raun legde mijn hand op zijn wang, en ik masseerde die zachtjes. De leraar kwam naar ons toe om zich te verontschuldigen voor het incident. 

In de auto vroeg Raun waarom de jongen hem had geslagen. We vertelden hem dat we dit niet zeker wisten, hoewel we het zouden kunnen raden. Als hij het echt wilde weten, dan zou hij het aan de jongen zelf moeten vragen. 

'Raun', zei Samahria, 'mensen, ook kinderen, worden soms ongelukkig, en zij uiten dat op heel verschillende manieren. Soms worden ze verdrietig. Soms worden ze bang. Soms worden ze boos, en soms doen ze elkaar dan pijn en slaan ze elkaar'. 

'Soms', voegde ik eraan toe, 'worden ze verdrietig, bang en boos tegelijk. Als dat gebeurt, raken ze in de war. Ik denk dat dit gebeurt als mensen elkaar slaan'.

'Was de jongen die mij sloeg in de war?' vroeg Raun.

'Ik weet zeker dat hij dat ergens, binnen in hem, was', opperde Samahria.

'Waarom zei zijn moeder dat hij stout was?' vroeg hij aan ons.

'Iemand stout noemen', zei ik, 'is de manier van mensen om te zeggen wat ze niet willen. Bijvoorbeeld: 'stoute jongen' betekent eigenlijk 'doe dat niet nog een keer'. Ik pauzeerde even en glimlachte naar deze lieve oude ziel. 'Hé Raun, hoe voel jij je over geslagen worden?'

Hij keek me bedachtzaam aan, haalde diep adem, en zuchtte. 'Het doet pijn'. 

'Ik weet het. Hij sloeg je best hard'.

'Ik vond het niet leuk, papa. En ik wil zeker niet dat hij het nog een keer doet'.

'Ik wil ook niet dat hij het nog een keer doet', verzekerde ik hem. 'Hoe denk je nu over dit jongetje?'

Raun glimlachte. 'O, we hebben samen lekker geschommeld. Ik vind hem echt leuk'.

Geen wrok. Geen wrevel. Niemand had Raun geleerd om een afkeer of haat tegen een tegenstander te hebben...

Ik vind dit zó mooi om te lezen! En het schudt aan wat mij geleerd is over het kwaad dat in alle mensen aanwezig is. Hoe komt het dat we dit denken? Hebben we het er dan misschien  eerst zelf in gestopt? 

Son-Rise, het ultieme coachingsverhaal

 Raun was nog erg jong toen zijn ouders beseften dat hij anders was dan andere kinderen. Ze namen hem mee naar dokters en onderzoekers en kregen overal te horen dat hij zijn leven lang onbereikbaar voor hen zou blijven. Hij zou in een instelling moeten wonen vanaf jonge leeftijd. 

Zoals zoveel ouders, weigerden Barry en Samahria om zich hierbij neer te leggen. Ze hadden toch geleerd dat de dingen alleen maar gebeuren omdat je het zelf gelooft? Ze gingen naar de man die hen dit had geleerd, maar zelfs hij zei dat ze hun kind met rust moesten laten. Als Raun (hun zoon) bij hen kon of wilde komen, zou hij dat uit zichzelf doen. Loslaten. Maar dit voelde op een of andere manier niet goed voor de ouders. Ze dachten dat Raun niet capabel was om te beslissen of hij hun wereld zou willen betreden, en ze wilden op wat voor manier dan ook hem helpen.

Wat volgt is het schitterende verhaal van een ultiem coachingsproces. Barry en Samahria besloten om over de brug te gaan, tot op het punt waar hun zoontje zich bevond, hem 100% te accepteren en lief te hebben zoals hij was, op geen enkel punt hem af te keuren of te wensen dat hij anders was, en op hetzelfde moment hem ook piepkleine stapjes helpen zetten in zijn ontwikkeling. Dat klinkt tegenstrijdig, maar het werkte. 

Een belangrijk deel van de methode die zij hebben ontwikkeld, bestaat uit het meedoen van het gedrag van het kind. Als Raun zat te wiebelen, dan gingen zij naast hem zitten en ook wiebelen. Flapperde hij met zijn vingers voor zijn gezicht, dan deden zij dat ook. Het duurde weken voordat er ook maar één teken kwam dat Raun hen überhaupt had opgemerkt. En dat terwijl vooral Samahria elke dag uren en uren met hem zat. In de badkamer, waar zo min mogelijk prikkels waren. 

Mooi om te lezen is hoe de ouders er stukje bij beetje achter kwamen wat het kleinst mogelijke stapje was dat Raun kon zetten, bijvoorbeeld om contact te maken met anderen. Oogcontact. De dingen die ze probeerden, die wel of niet werkten. De hulp van anderen die ze gingen inzetten, om Raun onafgebroken te kunnen helpen. De tranen bij vrijwilligers, omdat ze verwachtingen hadden van hun inzet, dat ze resultaat wilden zien, en Raun dat aanvoelde en zich afkeerde. De volharding in de onvoorwaardelijke liefde. 

Het mooie is dat je door het boek heen ziet dat het kind, in dit geval Raun, zelf de drang heeft om te leren, de drang tot contact. Wat de ouders deden, was de ideale omgeving scheppen waarin Raun zulke stapjes kon zetten. In mijn eigen coachingsopleiding heb ik geleerd dat de klant de expert is. Dat zie je in dit boek heel mooi terug. Hij kiest. Zodra hij het idee heeft dat er aan hem getrokken wordt, dat er van hem verlangd wordt, sluit hij zich weer op in zichzelf. 

De ouders gingen een eenzame weg, vol overtuiging, maar er was helemaal niemand die hen daarin kon steunen. Simpel gezegd waren ze zelf de pioniers die iets deden wat niet eerder was gedaan. Want Raun is uiteindelijk het leven gaan leven in al zijn volheid. Bleek hoogbegaafd te zijn, en zeer sociaal. 

Dit verhaal is het bewijs dat alles mogelijk is, als je er maar in gelooft. 

Ik heb erg naar dit boek uitgezien, omdat ik wist dat het mij kon helpen. En dat doet het. De boodschap van acceptatie klinkt helder door. De uitstraling naar mijn kinderen: je bent goed zoals je bent. Ik wil jouw wereld leren kennen. En puur doordat ik dat doe, bij jou zijn, maak ik in jou iets los. De wens om je te ontwikkelen als persoon. Die kans zit erin, maar is niet de reden dat ik bij jou wil zijn. Want ik wil gewoon bij je zijn omdat ik van je hou zoals je bent.

Sjonge zeg, wat een geweldig mooi inzicht. En ook weer zo simpel. Ik ben hiermee gaan werken met mijn kinderen, en hoe gebrekkig het nog is, toch zie ik al dat er een ontwikkeling op gang komt. 

Morgen zal ik nog wat mooie dingen uit het boek vertellen.

Son-Rise - de achtergrond

 

Het boek is uit en ik ben er helemaal stil van. Of toch niet, want ik ga proberen te vertellen wat ik zo bijzonder vind. Vandaag iets over de achtergrond van het boek. Barry Kaufman is de vader van het jongetje over wie het boek gaat. In het boek geeft hij een kijkje in zijn leven. Ik vond het geweldig om te lezen omdat het zoveel herkenning gaf. Barry en zijn vrouw Samahria hebben samen een diepgaande persoonlijke ontwikkeling doorgemaakt nog voordat ze hun zoon Raun kregen. Het zijn ook lezers en zoekers, net als ik. Ze kwamen er ook achter dat hoe wij zijn bepaald wordt door onze (onbewuste) overtuigingen, en dat we daar wat mee kunnen. Ze ontdekten deze levenshouding: "to love is to be happy with", wat hen op een ongelooflijk ontspannen en open manier in het leven deed staan, totaal anders dan voorheen. 

Een stukje uit het boek, vrij vertaald door mij:

Wij hebben de macht om onze gezichtspunten te kiezen, en daardoor ook de emotionele ervaringen (onze levenservaringen die daaruit voortkomen). Dit simpele krachtige inzicht opent de deur naar een compleet nieuwe manier om het leven te omarmen. Geluk is een keuze. We hoeven niet meer langs de kant te wachten tot de ervaringen die we graag willen ons overkomen. Wij kunnen zelf onze 'state of mind' creëren, we hoeven alleen maar nieuwe keuzes te maken. Voor het eerst in mijn leven zag ik dat je oude aannames ter discussie kunt stellen, zoals 'ik kies mijn gevoelens niet zelf, ze gebeuren gewoon', 'ik ben een slachtoffer van wat er in het verleden is gebeurd', en 'ik kan er niets aan doen, ik ben gewoon zo'. Je kunt iemands persoonlijkheid beschouwen als een samenstelling van aannames. Tussen elke gebeurtenis (echt of in je fantasie) en de reactie daarop (vechten, vluchten, vrees, blijdschap of neutrale kalmte) ligt een aanname. Deze aanname geeft voeding aan onze gevoelens, aan wat we willen en ons gedrag. Verander de aanname, de overtuiging, en zowel de gevoelens als ons gedrag verandert.

Ik vind het elke keer weer geweldig om weer op een heel nieuwe manier toch weer hetzelfde te lezen als wat ik elders heb ontdekt. Barry Kaufman hoort voor mij echt in het rijtje thuis van Byron Katie, Marshall Rosenberg, en ook de coach bij wie ik mijn eigen traject heb gevolgd. 

Barry en Samahria hadden zich deze manier van denken eigen gemaakt en hadden een gelukkig gezin samen met hun twee dochters. En toen kregen ze de grootste uitdaging die ik me kan indenken: een zoontje dat zich volledig terugtrok in zijn eigen wereldje.

Hierover morgen meer.

Bij de ander komen

 Het wordt me steeds duidelijker hoe mooi het leven kan zijn als je in staat bent om bij de ander te komen. Onder andere een film heeft me hiertoe gebracht, de film heet What dreams may come, met Robin Williams. 

De film gaat over het hiernamaals en bevat een aantal interessante gedachten over het hoe en waarom van het hiernamaals op zich. Mocht je een beetje op mij lijken, vind je het vast leuk om de film te bekijken. Het thema waar ik nu over schrijf, loopt als een belangrijke verhaallijn door de film heen. De hoofdpersoon Chris, overlijdt en komt in de hemel terecht. Zijn vrouw Annie blijft ontroostbaar achter. Hij wil haar troosten, maar zij voelt hem niet. Zij wil zo graag herenigd worden met Chris dat zij zelfmoord pleegt. Maar wat zij niet wist, is dat mensen die zelfmoord plegen in een ander deel van de hemel komen, een deel zonder kleur en zonder geluk. Chris, die dit van een van zijn gidsen hoort, besluit om zijn vrouw te gaan zoeken. Hij vindt haar, maar zij herkent hem helemaal niet. Hij wil haar overhalen om met hem mee te gaan naar zijn kant van de hemel, waar het wonderbaarlijk mooi is, maar ze ziet geen enkele reden om dat te doen met iemand die voor haar een vreemdeling is. Hij wil haar overtuigen door te vertellen over hun gezamenlijke leven, maar het komt niet aan. Uiteindelijk weet hij nog maar één manier om haar zijn liefde te betuigen, en dat is bij haar te blijven, in de grauwte van haar omgeving. En dat blijkt er nou net voor te zorgen dat zij hem wél herkent, en dat ze toch samen in het hemelse paradijs kunnen wonen.

Ik herken dit thema als iets waar ik nog veel uit kan halen voor mezelf. Dat er een manier is om anderen - mijn kinderen vooral - te helpen om uit destructieve patronen te komen, maar niet op de manier die voor de hand ligt: "jij doet iets niet goed en ik wil je helpen om het wel goed te doen - jij moet veranderen - als je verandert word je gelukkig" etcetera etcetera. Dit thema, van complete acceptatie en bij de ander komen, komt ook naar voren in het boek Son-Rise dat ik aan het lezen ben, en waarin de ouders van het autistische jongetje Raun zijn wereld gaan verkennen omdat het kennelijk niet mogelijk was dat Raun hún wereld betrad. En hoe tegenstrijdig het ook klinkt, ook hier zorgde juist deze volkomen acceptatie ervoor dat Raun zich wél ging ontwikkelen.

Ongelooflijk he! En zo ontzettend mooi. 

Gelijk hebben en de waarheid

 Een familie die half uit elkaar ligt. Een van de broers heeft zoveel pijnlijke herinneringen aan het verleden dat hij heeft besloten niet naar een familiereünie te gaan. Hij meldt zich keurig af.

Een van de zussen vindt dat de broer het aan hen verplicht is om wel te komen. Zij zoekt hem op en probeert hem over te halen om zijn mening te herzien, maar tevergeefs.

Iets wat ik heel moeilijk heb gevonden om te leren, maar waar ik nu rotsvast van overtuigd ben, is dat mensen hun eigen waarheid hebben, én dat dit helemaal oké is. De broer in de situatie hierboven heeft "gelijk" dat hij luistert naar zijn behoefte van dat moment. En de zus heeft ook "gelijk" dat hij bij hen hoort en zich welkom en zelfs geliefd zou kunnen voelen. Wat je echter niet kunt doen, is je eigen gedachten, meningen en conclusies over de ander heen plakken. Want de ander heeft bijvoorbeeld een totaal andere beleving van dingen die er gebeurd zijn.

Een groot deel van mijn leven heb ik het erg belangrijk gevonden om gelijk te hebben. Om mijn waarheid te bezien als de waarheid. Dat niet erg bijdroeg aan onderlinge verbinding, nam ik voor lief, zo belangrijk vond ik mijn waarheid.

Ik herinner me goed mijn worsteling om te accepteren dat de ander evenveel recht heeft op zijn waarheid als ik op de mijne. En om los te laten dat er zoiets bestaat als "de absolute waarheid". Ik denk dat dit te maken heeft met mijn bewustwording van het leven in het algemeen. Dat het begon te dagen dat ik het niet altijd 100% eens hoefde te zijn met anderen, ook niet als het mijn levenspartner was, met wie ik samen kinderen grootbracht. Dat ik mag zoeken naar mijn eigen waarheid, en daar zeker over mag zijn, en dat ik tegelijkertijd mag accepteren dat de ander een andere waarheid heeft. (Herken je hierin de principes van de geweldloze communicatie?). Dat ik me niet verplicht hoef te voelen om iets te doen wat iemand anders graag wil (denk ook aan de familiereünie hierboven), maar dat ik ook die ander niet hoef op te leggen om te doen wat ik graag wil.

In mijn omgang met de kinderen heeft dit inzicht mij in toenemende mate geholpen. Eigenlijk is het zo simpel. Het is helemaal niet zo dat bij ruzies één van de twee gelijk heeft. Ze hebben allebei gelijk!

Hierbij heb ik het trouwens uiteraard niet over waarde-oordelen. Met waarde-oordelen heb je gewoon nóóit gelijk. Of altijd, het is maar hoe je het uitlegt.

Hopelijk heb ik een beetje duidelijk kunnen maken wat ik bedoel!

Wat heeft boosheid voor zin?

 Zoals jullie weten, ben ik een enorme fan van Marshall Rosenberg. Hij leeft niet meer, maar op internet en in zijn boeken kun je hem uiteraard nog volop meemaken.

Marshall heeft een paar kleine boekjes uitgegeven over specifieke onderwerpen. Een daarvan is "The surprising purpose of anger - beyond anger management: finding the gift".

Dit boekje had ik al lang in huis, maar ik heb het nu pas gelezen. Even iets kleins tussendoor. En ik heb het gevoel dat mijn ogen nog meer open zijn gegaan, sommige dingen waren toch echt weer nieuw voor mij.

Onderstaand een aantal dingen uit dit boekje, vanuit de visie van Marshall:
Boosheid is niet iets dat je moet wegduwen of onderdrukken, het is in feite een rood lampje dat aangeeft dat er iets niet helemaal lekker gaat. Het is dan slim om even bij jezelf na te gaan wat er in feite aan de hand is. In de uitleg over geweldloze communicatie die je overal kunt vinden, staat al breed uitgemeten dat als je boos wordt, dit uit jezelf komt, en dat het gedrag van een ander daar niet de oorzaak, maar wel de aanleiding (trigger) voor kan zijn. In dit boekje maakt Marshall het extra duidelijk, dat het vooral jouw manier van denken over het gedrag van die ander is dat maakt dat je boos wordt. Je gaat oordelen. Doe je hier niks mee, dan is de kans erg klein dat jouw eigenlijke onderliggende probleem wordt opgelost.
Wat nieuw voor mij is in dit boekje, is dat Marshall boosheid eigenlijk niet betitelt als een "legitieme" emotie, maar als een aanwijzing voor een andere emotie die veroorzaakt wordt door een onvervulde behoefte. Als je contact hebt met je behoeften, kun je sterke gevoelens hebben: angst, verdriet, teleurstelling, maar nooit boosheid. Boosheid houdt verband met negatieve oordelen, interpretaties van gedrag. Ik vind dit interessant, en ik denk dat ik hem hierin wel kan volgen.

Dit wil niet zeggen dat boosheid verkeerd is, of ongewenst, het heeft wel degelijk een functie: het wijst je de weg naar wat eronder zit. Zodat je daar wat mee kunt gaan doen. Een kritische noot heeft hij op het zogenaamde afreageren of ventileren, bijvoorbeeld door op een kussen te slaan, zonder naar de onderliggende oorzaak van deze boosheid te kijken. Dit brengt de boosheid alleen maar meer naar de oppervlakte en uit onderzoek zou blijken dat deze mensen meer kans hebben om zichzelf en anderen later schade toe te brengen.

Marshall heeft het veel over hoe onze houding kan zijn tegenover geweld bij anderen. Hij zegt dat als iemand geweld gebruikt, verbaal of fysiek, dat dit een teken is dat deze persoon zelf veel is aangedaan, maar dat hij nooit geleerd heeft om ermee om te gaan, en in plaats daarvan geeft hij het geweld door aan anderen. Hij vertelt van verschillende situaties waarin hij mensen ontmoet die gewelddadige uitspraken doet, en hoe hij daarop reageert: door te vragen naar wat er onder die gewelddadigheid leeft aan pijn. Zijn ervaring is dat als zo'n persoon zich gehoord en begrepen voelt, dat deze ook in staat is om te horen wat zo'n opmerking bij Marshall heeft gedaan. Zonder oordeel, puur door te kijken naar gevoelens en behoeften. Ik vind het superknap hoe hij dit beheerst!

Het vraagt moed om bij jezelf na te gaan waarom je eigenlijk zo boos bent. Het maakt je kwetsbaar als je je onderliggende behoefte kenbaar maakt. Mensen worden niet voor niks makkelijker boos dan dat ze zich kwetsbaar opstellen. Ook al is het boekje maar dun, er staan toch wel een aantal voorbeelden van dit soort gesprekken en situaties beschreven.

Het blijft mooi om je te realiseren dat er onder alle gedrag, dus ook onder geweld, een behoefte en gevoelens zitten die we allemáál kennen. Dus als je bij de ander daarnaar op zoek gaat, dan kom je iets tegen dat je herkent. Zo kwam Marshall, die zelf Joods is, een jodenhater tegen die vooroordelen begon te spuien. In het gesprek dat volgde, kwam bij deze man de angst boven water, en de behoefte om zichzelf te beschermen. Nou, daar kon Marshall van meepraten, dat kende hij ook. Als je op zo'n manier in staat bent om te gaan met anderen, is er geen conflict. Want je vindt elkaar in dat wat eronder ligt. Vervolgens deelde Marshall zijn eigen gevoel van frustratie dat hij had ervaren toen die man zijn vooroordelen uitte, omdat Marshall zelf heel andere ervaringen met Joden had, en hij had gewild dat deze man ook zulke positieve ervaringen had gehad. Zo'n gesprek is niet makkelijk, want de ander kan jouw bedoeling verkeerd opvatten, als aanval. Terwijl Marshall over zijn gevoel van frustratie wilde vertellen. Dit zijn dus geen eenvoudige gesprekken.... maar wel zó de moeite waard om je in te oefenen!

Marshall vertelt aan het eind van het boekje over een kaartje dat je bij je kunt dragen, met daarop een reminder. Voor hem was het: "take your time". Hoe erg is het als je tijdens een gesprek even een pauze neemt om bij jezelf na te gaan wat er in je omgaat, zodat je daarna kunt reageren op een manier die constructief is? Vanuit je behoefte in plaats van uit boosheid? Zodat je niets kapot maakt, maar juist verbinding creëert?

Over steun

 Steun geven.

Steun ontvangen.
Steun vragen.
Steun voelen.
Dat blijkt een ingewikkeld iets te zijn.

Het liefst wil je misschien dat mensen in je omgeving je onvoorwaardelijk steunen. Je keuzes goedkeuren. Je een hart onder de riem steken. Je geloven. Dit blijkt in de praktijk nog wel eens lastig te liggen. In elk geval is dat mijn ervaring.

Ik denk dat het een verkeerd begrip van steun is dat je iemands keuzes zou moeten goedkeuren. Dat je het persé met diegene eens moet zijn. Ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die denken: ik doe maar even niks, dan doe ik in elk geval niet iets fouts, en steun ik diegene niet in iets wat verkeerd is. Zo iemand kan dan erg eenzaam worden, helemaal wanneer hij of zij op steun in deze vorm (goedkeuring) hoopt.

Ik heb geleerd dat echte steun niet bestaat uit het goedkeuren van iemands keuzes of gedrag. Voor mij bestaat echte steun erin dat iemand zonder oordeel naar mij als persoon (zowel goed als fout), gewoon iets voor mij doet. Of voor mijn kinderen, dat voelt even fijn. Een hart onder de riem, zonder goedkeuring of afkeuring, dat kan!

Gelukkig heb ik zulke mensen in mijn omgeving, die de gave hebben om zonder oordeel iets te geven.
Er zijn ook mensen in mijn omgeving bij wie het anders voelt. Of die ronduit zeggen dat ik totaal fout zit. Dat mag - alles wat er gebeurt, is voor mij weer de mogelijkheid om een stap te zetten. Om mijzelf af te vragen waar ik eigenlijk mijn steun vandaan haal - bij mensen of bij God. En of ik niet een eis op de ander leg die niet bij hen past.
En als ik daar dan op die manier mee bezig ben, dan ben ik in staat om hun goede bedoelingen achter hun afwijzing te zien. Want ze willen heus dat het goed met mij gaat! Ze denken soms alleen te weten wat ik zou moeten doen... Hoe duidelijker ik dit voor ogen heb, hoe meer ik in staat ben om het een van het ander te scheiden.

Ik vind het leven enorm interessant.

Sans rancune

 

KIJK! Deze babies weten wat ze willen. En ze zijn prima in staat om daar zelf voor te zorgen. Zodra ze het hebben, zijn ze direct helemaal tevreden, ze worden niet boos op degene die het had afgepakt. Ze slaan niet, en ze schelden niet. Geen rancunes.

Mooi he!!

Deze babies leven in het moment. Ze denken niet aan de nare dingen van het verleden, en ze zijn ook niet bang voor wat er straks misschien gebeurt.

Nogmaals: mooi he?

Geen diagnoses

 Marshall legt ergens uit waarom hij alle diagnoses overboord heeft gezet. Diagnoses zijn als oordelen: ze maken het lastig om iemand te zien als mens. Marshall zelf was zijn leven lang al geïnteresseerd in waarom mensen dingen doen - daarom is hij eerst psychotherapeut geworden. Maar hij kwam erachter dat het niet helpt om mensen een etiket op te plakken. Zo verlies je helemaal hun kern uit het oog.

Ik ben gewoon ik, maar ik kan me voorstellen dat er heel verschillende manieren zijn om naar mij te kijken - allemaal helemaal afhankelijk van de innerlijke wereld van de ander zelf:

• die vrouw is te zwaar
• die vrouw mag wel wat kilo's aankomen
• de hartelijke buurvrouw
• de vervelende buurvrouw
• de niet-begrijpende moeder
• de wel-begrijpende moeder
• de codependent/ex-codependent
• enzovoort

Helpt niet he? 

Oordelen komen als vanzelf uit ons ego omhoog. Het mooie is dat je ze kunt gebruiken voor je eigen groei - daarover later hopelijk meer. 

Voor dit blog heb ik besloten dat ik de diagnose codependentie voor mezelf wel gebruik. Het maakt gewoon een heleboel dingen extra snel duidelijk, en ik wil vooral hoop brengen door het verhaal te vertellen dat je ook met een diagnose helemaal gezond kan worden.

Ik heb ook in diagnoses gedacht voor mijn overige gezinsleden. Autisme is daar een welbekend voorbeeld van. Nu zie ik hoe beperkend dit is, en dat het mij en degenen om wie het gaat veel verder brengt om te gaan zoeken naar onderliggende al dan niet vervulde behoeften. Het één zet je vast in een bepaalde stand, het ander houdt je in beweging, altijd in ontwikkeling.

Door het stellen van een diagnose bij de ander kun je makkelijk de schuld bij de ander leggen, en jezelf vrijpleiten. Wie wordt daar gelukkig van?